Có một tình trạng mà có lẽ nhiều bạn đọc đang đau đầu với các phương án làm sao loại bỏ đi sạch các chấm đen vùng mũi cho dù đà dồn nhiều tâm huyết, công sức dành cho việc chăm sóc da hàng ngày. Những tổn thương mụn đầu đen vùng mũi, đôi khi bị nhầm lẫn với sợi bã nhờn hoặc trichostasis spinulosa.

Theo thứ tự từ trái sang: 1. mụn đầu đen 2. sợi bã nhờn 3. trichostasis spinulosa

Sợi bã nhờn là diễn tiến tự nhiên của cơ thể đáp ứng với hiện tượng tăng tiết bã nhờn thường thấy ở lứa tuổi vị thành niên hoặc khi có hiện tượng mất cân bằng tiết nhờn tại chỗ. Đây là thành phần cấu trúc sinh lý của da, cấu tạo bởi bộ khung gồm 10-30 lớp tế bào sừng phủ quanh hỗn hợp các chất lipid, tế bào chết, vi sinh vật, sợi lông (đơn vị nang lông). Phân bố chủ yếu vùng chữ T (đầu mũi, cánh mũi, nếp lằn môi dưới…). Tổn thương thường có màu vàng nhạt hoặc xám  trắng dưới dạng các sợi dài hình ống, kích thước nhỏ không quá khác biệt so với những lỗ chân lông ở vị trí khác. Bề mặt khá mịn mượt. Tình trạng này được xem xét riêng biệt với các nhân mụn mở bởi vì thực tế kích thước lỗ chân lông trong tình huống này không bị giãn hoặc có chăng giãn không quá nhiều như các nhân mụn đầu đen. Các nhân mụn đầu đen có dạng khối cứng, phần đầu tiếp xúc với không khí bị oxi hóa có màu đen hoặc nâu đen, gờ lên bề mặt da, thường xuất hiện riêng lẻ, miệng đổ có kích thước lớn. Có thể xuất hiện kèm các tổn thương mụn viêm, nang cục khác

Hình ảnh: trichostasis spinulosa với nhiều chấm đen ở vùng má và mũi trên một phụ nữ 25 tuổi

Trong khi đó, tình trạng này gặp phải ở những người trưởng thành thì lại có liên quan đến cả chất bã nhờn lẫn những cấu trúc sợi lông tơ từng bó như hình phễu (thường có từ 5-60 sợi trong một cấu trúc nang lông) với tên gọi là trichostasis spinulosa. Tình trạng này biểu hiện với các tổn thương chấm đen, nâu đen trên mũi, khó nhận thấy bằng mắt thường, Kích thước thường nhỏ hơn 1mm. Lỗ chân lông không bị giãn hoặc nếu có cũng không quá nhiều như các nhân mụn đầu đen. Có thể có ngứa đi kèm. Những người thường gặp phải tình trạng này đó là phụ nữ trẻ tuổi có tuýp da màu hoặc những người lớn tuổi có yếu tố tiếp xúc ánh nắng mặt trời, nhiệt nóng trong thời gian dài ít được bảo vệ, những người lạm dụng các thuốc bôi có chứa một số thành phần như minoxidil, steroid bôi, hóa chất công nghiệp và các yếu tố kích ứng da khác…

Nhìn chung, các sản phẩm chứa các chất kích thích bong sừng, điều hòa tiết nhờn thông thường hay được sử dụng như BP, retinoids, salycilic acid, peel da… sẽ có những tác động đáng kể lên tình trạng của bạn. Bên cạnh đó, các thiết bị năng lượng như laser 800 nm pulse-diode hoặc alexandrite laser 755 xung ngắn và xung dài cũng được ghi nhận có tác động hiệu quả trong việc loại bỏ các nang lông bất thường. Nhưng đôi khi có những trường hợp sẽ không cải thiện quá nhiều, thậm chí đôi khi việc cố gắng can thiệp quá mức vào vùng này còn làm cho tình trạng kích ứng da dễ xuất hiện hơn nhiều. Vấn đề khác đặt ra đó là tình trạng thường có quá trình trơ với điều trị và xu hướng tái phát sau khi ngưng điều trị. Nếu một khi bạn đã cố gắng làm tốt các bước chăm sóc da, kiểm soát nhờn tốt mỗi ngày bằng các phương án trên nhưng tình trạng của bạn vẫn chưa có nhiều tiến triển thì bạn đọc có thể cân nhắc đến miếng dán lột mụn.

Các miếng dán lột mụn (pore strips, cosmetic adhesive pads) có chứa các chất keo được polyme hóa trên bề mặt da tích điện dương. Cấu trúc bít tắc trong nhân mụn và sợi bã nhờn mang những amino acid có điện tích âm có ái tính gắn kết với miếng dán đó. Thành phần hoạt tính polyquaternium 37 cũng cho phép hỗ trợ khả năng gắn kết các cấu trúc cần loại bỏ này và giúp dễ dàng loại bỏ khỏi bề mặt da sạch sẽ hơn. Khi chất keo của sản phẩm khô đi, chúng được lột bỏ khỏi da mũi và mang theo những cấu trúc bã nhờn, chất bẩn trong nang lông.

Tuy nhiên, việc này cần được thực hiện một cách nhẹ nhàng, tránh làm tổn thương da, và cần được thực hiện đều đặn hàng tuần (1 lần/tuần) để ngăn ngừa hiện tượng tái lập trở lại. Lời khuyên đưa ra để đạt kết quả tối ưu đó là không nên lạm dụng chúng quá nhiều, thời gian tối thiểu giữa các lần thực hiện là mỗi 3 ngày. Da cần được làm ướt trước khi thoa sản phẩm lột mụn này lên. Sản phẩm nhìn chung an toàn và dung nạp tốt với phần lớn các trường hợp nhưng đôi khi xảy ra kích ứng da nhẹ và khi đó cần ngưng sử dụng sản phẩm lại.

Mặc dù cho đến nay vẫn chưa có nhiều nghiên cứu được tiến hành đánh giá hiệu quả miếng lột mụn này trong điều trị mụn trứng cá thông thường, nhưng chúng cho thấy hiệu quả trong điều trị tình trạng trichostasis spinulosa. Đây có thể là phương án điều trị thẩm mỹ có tính an toàn có thể cân nhắc lựa chọn bổ sung vào liệu trình chăm sóc da dành cho những ai đang gặp phải tình trạng sợi bã nhờn vùng mũi được nhiều chuyên gia trên thế giới khuyến cáo. Điều quan trọng là bạn đọc cần xác định vấn đề của mình đang gặp phải để lựa chọn phương án trị liệu phù hợp, nếu gặp khó khăn thì hãy nhờ đến những lời khuyên từ các bác sĩ chuyên khoa da liễu.

BS Trần Ngọc Nhân

Tài liệu tham khảo:

  • Ashley Decker, BS, MAcorresponding authora and Emmy M. Graber, MD (2012). Over-the-counter Acne Treatments A Review. J Clin Aesthet Dermatol. 2012 May; 5(5): 32–40.
  • Dall’oglio F et al (2015). Cosmetics for acne: indications and recommendations for an evidence-based approach. G Ital Dermatol Venereol. 2015 Feb;150(1):1-11. Epub 2014 Oct 15.
  • Gündüz, O., & Aytekin, A. (2012). Trichostasis spinulosa confirmed by standard skin surface biopsy. International journal of trichology4(4), 273–274. doi:10.4103/0974-7753.111201.
  • Kikkeri Narayanasetty Naveen and Suraj R. Shetty (2014). Trichostasis spinulosa: An overlooked entity. Indian Dermatol Online J. 2014 Dec; 5(Suppl 2): S132–S133.
  • Ryan WR, Most SP. A Prospective Evaluation of the Efficacy of Topical Adhesive Pads for the Reduction of Facial Rhytids. Arch Facial Plast Surg. 2009;11(4):252–256. doi:10.1001/archfacial.2009.18
  • Zoe Diana Draelos, M.D (2019). Is there an effective cosmetic treatment for black dot follicles? https://www.dermatologytimes.com/cosmetic-conundrums/facial-care-fleshed-out?

1 COMMENT

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here